Encavalgamento poético e pistas prosódicas do limite final do enunciado fonológico a partir da análise das Cantigas de Santa Maria (Século XIII) (Poetic enjambment and phonological clues for the phonological utterance final boundary, from the analysis of)
DOI:
https://doi.org/10.22481/el.v21i1.13361Resumen
O objetivo deste trabalho é analisar a relação entre letra e música das Cantigas de Santa Maria, em busca de pistas, na notação musical das cantigas, do limite final do enunciado fonológico (U) enquanto constituinte máximo da prosódia linguística, considerando a ocorrência de encavalgamentos poéticos (enjambements). A partir do estudo desenvolvido, foi possível mostrar que o encavalgamento poético não interfere na divisão das cantigas em enunciados fonológicos, no nível prosódico linguístico, sendo que o principal correlato no nível musical do limite final de U é a coincidência da sílaba proeminente de U com a posição inicial de compasso, proeminente no nível musical.
Descargas
Citas
ARIAS FREIXEDO, Xosé Bieito. Antoloxía da lírica galego-portuguesa.
Vigo: Xerais, 2003.
AFONSO X O SABIO. Cantigas de Santa María: edición facsímile do
Códice de Toledo (To). Biblioteca Nacional de Madrid (Ms. 10.069). Vigo:
Consello da Cultura Galega, Galáxia, 2003.
ANGLÉS, H. La Música de las Cantigas de Santa María del Rey Alfonso
el Sabio – Facsímil, transcripción y estudio critico por Higinio Anglés.
Barcelona: Diputación Provincial de Barcelona; Biblioteca Central;
Publicaciones de la Sección de Música, 1943. Volume II – Transcripción
Musical.
ANGLÉS, H. La Música de las Cantigas de Santa María del Rey Alfonso
el Sabio – Facsímil, transcripción y estudio critico por Higinio Anglés.
Barcelona: Diputación Provincial de Barcelona; Biblioteca Central;
Publicaciones de la Sección de Música, 1964. Volume I: Facímil del Códice
j.b.2 de El Escorial.
BERTOLUCCI PIZZORUSSO, V. Alfonso X. In: LANCIANI, G.;
TAVANI, G. (Org.). Dicionário da literatura medieval galega e
portuguesa. Lisboa: Caminho, 1993. p. 36-41.
BISOL, L. Constituintes prosódicos. In BISOL, L. (Org.) Introdução a
Estudos de Fonologia do Português Brasileiro. Porto Alegre:
EDIPUCRS, 2005. p. 243-255.
BREA, M. Cantiga. In: LANCIANI, G.; TAVANI, G. (Org.). Dicionário da
literatura medieval galega e portuguesa. Lisboa: Caminho, 1993. p. 132-
COLANTUONO, M. I. Cantigas de Santa Maria di Alfonso X el Sabio:
Composizione musicale e oralità. Tese Doutoral. Barcelona: Universitat
Autònoma de Barcelona,
https://www.tdx.cat/handle/10803/96668#page=1
COSTA, D. S. A interface música e lingüística como instrumental
metodológico para o estudo da prosódia do português arcaico. Tese de
Doutorado (Linguística e Língua Portuguesa). Araraquara: FCL/UNESP,
FERREIRA, M. P. O som de Martin Codax: sobre a dimensão musical da
lírica galego-portuguesa (séculos XII-XIV). Lisboa: UNYSIS, Imprensa
Nacional - Casa da Moeda, 1986.
FERREIRA, M. P. Cantus coronatus: 7 cantigas d’El-Rei Dom Dinis.
Kassel: Reichenberger, 2005.
FIDALGO, E. As Cantigas de Santa María. Vigo: Xerais, 2002.
GONÇALVES, Elsa. Atehudas ata a fiinda. In: De Roma ata Lixboa.
Estudos sobre os cancioneiros galefo-portugueses. A Coruña: Real Academia
Galega, 2016. p. 270.
MASSINI-CAGLIARI, G. Do poético ao lingüístico no ritmo dos
trovadores: três momentos da história do acento. Araraquara: FCL,
Laboratório Editorial, UNESP; São Paulo: Cultura Acadêmica, 1999.
MASSINI-CAGLIARI, G. From Musical Cadences to Linguistic Prosody:
How to Abstract Speech Rhythm of the Past. In: PARTRIDGE, J. (Ed.)
Interfaces in language. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars, 2010. p.
-134.
MASSINI-CAGLIARI, G. Contribuição para a análise do ritmo linguístico das
cantigas medievais profanas e religiosas a partir de uma interface MúsicaLinguística. In: REBELO, H. (Coord.) Lusofonia: Tempo de
Reciprocidades. Actas do IX Congresso da Associação Internacional de
Lusitanistas. Madeira, 4 a 9 de agosto de 2008. Porto: Edições Afrontamento,
Vol. I, p. 41-53.
MASSINI-CAGLIARI, G. A música da fala dos trovadores. São Paulo:
Editora Unesp, 2015.
MASSINI-CAGLIARI, G. O papel da relação entre letra e música na
investigação de elementos prosódicos em períodos passados da língua: análise
de duas Cantigas de Santa Maria. In: CARRILHO, E.; MARTINS, A. M.;
PEREIRA, S.; e SILVESTRE, J. P. (Org.) Estudos Linguísticos e
Filológicos Oferecidos a Ivo Castro. Lisboa: Centro de Linguística da
Universidade de Lisboa, 2019. p. 805-830.
MASSINI-CAGLIARI, G. Em busca da prosódia inaudível: a duração musical
como pista da constituição das frases entoacionais e dos enunciados
prosódicos nas Cantigas de Santa Maria. Cadernos de Linguística. V. 2, N. 1,
, p. 1-20.
MATTOSO, Glauco. Tratado de versificação. São Paulo: Annablume, 2010.
METTMANN, W. (Ed.). Cantigas de Santa María (cantigas 1 a 100):
Alfonso X, el Sabio. Madrid: Castalia, 1986.
MONTOYA MARTÍNEZ, J. Composición, estructura y contenido del
cancionero marial de Alfonso X. Murcia: Real Academia Alfonso X el Sabio,
NESPOR, M.; VOGEL, I. Prosodic Phonology. Dordrecht: Foris
Publications, 1986.
PARKINSON, S. As Cantigas de Santa Maria: estado das cuestións textuais.
Anuario de estudios literarios galegos, Vigo, p. 179-205, 1998.
PARKINSON, S. (Ed.) Alfonso X, the Learned. Cantigas de Santa Maria.
An Anthology. Cambridge: The Modern Humanities Research Association,
ROSSELL, A. Les Cantigas de Santa Maria: stratégie et composition, de
l'élement métrique à l'élément idéologique. In BILLY, D.; CLÉMENT, F.;
COMBES, A. (Ed.) L’espace lyrique méditerranéen au Moyen Âge. Nouvelles
TENANI, L. E. Domínios prosódicos no português do Brasil: implicações
para a prosódia e para a aplicação de processos fonológicos. 2002. Tese
(Doutorado em Lingüística)- IEL, UNICAMP, Campinas.
TENANI, L. E. Fonologia Prosódica. In da HORA, D.; MATZENAUER, C.
L. Fonologia, Fonologias. Uma introdução. São Paulo: Contexto, 2017. p.
-123.
VERLUYTEN, S. P. M. Recherches sur la prosodie et la métrique du
Français. Tese de Doutorado. Wilrijk, Universitaire Instelling Antwerpen,
VIGÁRIO, M. The Prosodic Word in European Portuguese. PhD
Dissertation. Lisbon: University of Lisbon, 2001.
Descargas
Publicado
Cómo citar
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2023 Estudios del lenguaje

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución 4.0.

Estudos da Língua(gem) está bajo una Licencia Creative Commons Atribución 4.0 Internacional.
Los autores que publican en el periódico Estudios de la Lengua (g) concuerdan con los siguientes términos:
La revista Estudios del Lenguaje mantiene los derechos de autor de las contribuciones publicadas. Estos derechos incluyen la publicación de la contribución y pondrá a disposición su contenido gratuitamente a través del portal
